Ngọc hạp thông thư - Triều Nguyễn

ST

Giới thiệu nội dung Lịch vạn niên triều Nguyễn

Dưới triều Nguyễn, cuốn lịch Vạn niên dùng để chọn ngày, chọn giờ thông dụng nhất là Ngọc hạp Thông thư.

Ngọc hạp Thông thư liệt kê các sao tốt và xấu theo ngày hàng Can (ở giữa) hàng chi (chung quanh 12 cung) của từng tháng, gồm 12 tờ, mỗi tháng 1 tờ. Có 1 bản kê riêng riêng các sao tốt sao xấu tính theo ngày âm lịch từng tháng và 1 bản kê các sao xếp theo hệ lục thập hoa giáp. Cuốn sách là bản kê các sao tốt, tính chất tốt của từng sao, bản kê sao xấu cũng vậy ...

Nếu theo lịch vạn niên Trung quốc thì có 4 loại thần sát ( Niên thần sát: sao vận hành theo năm, Nguyệt thần sát: sao vận hành theo tháng, nhật thần sát: sao vận hành theo ngày và Thời thần sát: sao vận hành theo giờ. Xem trong Ngọc hạp thông thư chỉ ghi 3 niên thần sát: Tuế đức, Thập ác đại bại, Kim thần sát thay đổi theo năm hàng Can (khác với Trung Quốc có đến 30 niên thần sát, trong đó có 10 thần sát trùng với Nguyệt thần sát của Việt Nam). Còn giờ tốt, giờ xấu chủ yếu dựa vào giờ Hoàng Đạo.
Đối chiếu Ngọc hạp thông thư với 1 số tư liệu với một số tư liệu khác như Vạn bảo toàn thư, Tuyển trạch thông thư, Đổng công tuyển trạch nhật, Thần bí trạch cát v.v... chúng tôi đã rút ra được quy luật vận hành của các thần sát, phân loại lập thành các bản sao kê sau đây:
+ Bản kê tính chất sao và quy luật vận hành các sao tốt xếp theo ngày hàng Can, hàng Chi từng tháng âm lịch.
+ Bản kê các sao xấu cùng nội dung trên
+ Bản kê các sao tốt xấu vận hành theo ngày kết hợp với Can Chi cả năm.
+ Bản kê các sao tốt xấu vận hành theo ngày âm lịch cả năm và từng mùa, từng tháng
Tuỳ người tuỳ việc để xem lịch, chọn ngày chọn  giờ- Trước hết xác định tính chất công việc, phạm vi thời gian có thể khởi công và thời gian phải hoàn thành
- Xem lịch công: Ngày âm lịch, ngày dương lịch, ngày tuần lễ, ngày can chi, ngày tiết khí
- Căn cứ theo ngày âm lịch xem có phạm tam nương, nguyệt kỵ, nguyệt tận và ngày sóc (đầu tháng) hay ngày dương công kỵ hay không?
-  Xem ngày can chi biết được ngày can chi trong tháng dự định tiến hành công việc có những sao gì tốt, sao gì xấu để biết tính chất và mức độ tốt xấu với từng việc mà cân nhắc quyết định.
- Xem ngày đó thuộc trực gì, sao gì Hoàng đạo hay Hắc đạo để cân nhắc thêm
- Khi đã chọn được ngày tốt (chỉ tương đối) trước khi xác định lại phải xem ngày đó có hợp với bản mệnh của người chủ sự hay không? (đối chiếu ngày tháng năm can chi với tuổi của chủ sự thuộc hành gì, có tương khắc, tương hình, tương hại hay tương sinh tương hoà tương hợp)
- Khi công việc khẩn trương không thể để lỡ thời cơ thì phải vận dụng phép quyền biến (chúng tôi sẽ có mục nó về phần này)
- Xem ngày xong nếu muốn chắc chắn hơn thi chọn giờ khởi sự, ngày xấu đã có giờ tốt. Theo Ngọc Hạp thông thư thì chọn giờ chỉ chọn giờ Hoàng Đạo, tránh giờ Hắc đạo là được.

Bảng Kê các sao tốt (Cát tinh nhật thần) phân bổ theo ngày can, ngày chi từng tháng âm lịch

STT	Tên sao	Tính chất\tháng	Giêng	Hai	Ba	Tư	Năm	Sáu	Bảy	Tám	Chính	Mười	M.một	Chạp
1	Thiên đức (1)	Tốt mọi việc	Đinh	Thân	Nhâm	Tân	Hợi	Giáp	Quý	Dần	Bính	Ất	Tỵ	Canh
2	Thiên đức hợp	Tốt mọi việc	Nhâm	Tý	Đinh	Bính	Dần	Kỷ	Mậu	Hợi	Tân	Canh	Thân	Ất
3	Nguyệt Đức(2)	Tốt mọi việc	Bính	Giáp	Nhâm	Canh	Bính	Giáp	Nhâm	Canh	Bính	Giáp	Nhâm	Canh
4	Nguyệt đức hợp	Tốt mọi việc, kỵ tố tụng	Tân	Kỷ	Đinh	Ất	Tân	Kỷ	Đinh	Ất	Tân	Kỷ	Đinh	Ất
5	Thiên hỷ (trực thành)	Tốt mọi việc, nhất là hôn thú	Tuất	Hợi	Tý	Sửu	Dần	Mão	Thìn	Tỵ	Ngọ	Mùi	Thân	Dậu
6	Thiên phú (trực mãn)	Tốt mọi việc, nhất là xây dựng nhà cửa, khai trương và an táng	Thìn	Tỵ	Ngọ	Mùi	Thân	Dậu	Tuất	Hợi	Tý	Sửu	Dần	Mão
7	Thiên Quý	Tốt mọi việc	Giáp Ất	Giáp Ất	Giáp Ất	Bính Đinh	Bính Đinh	Bính Đinh	Canh Tân	Canh Tân	Canh Tân	Nhâm Quý	Nhâm Quý	Nhâm Quý
8	Thiên Xá	Tốt cho tế tự, giải oan, trừ được các sao xấu, chỉ kiêng kỵ động thổ. Nếu gặp trực khai thì rất tốt tức là ngày thiên xá gặp sinh khí	Mậu Dần	Mậu Dần	Mậu Dần	Giáp Ngọ		Giáp Ngọ	Mậu Thân	Mậu Thân	Mậu Thân	Giáp Tý		Giáp Tý
9	Sinh khí (trực khai)	Tốt mọi việc, nhất là làm nhà, sửa nhà, động thổ, trồng cây	Tý	Sửu	Dần	Mão	Thìn	Tỵ	Ngọ	Mùi	Thân	Dậu	Tuất	Hợi
10	Thiên Phúc	Tốt mọi việc	Kỷ	Mậu		Tân Quý	Tân Nhâm		Ất	Giáp		Đinh	Bính
11	Thiên thành (Ngọc đường Hoàng Đạo)	Tốt mọi việc	Mùi	Dậu	Hợi	Sửu	Mão	Tỵ	Mùi	Dậu	Hợi	Sửu	Mão	Tỵ
12	Thiên Quan trùng với Tư mệnh Hoàng Đạo	Tốt mọi việc	Tuất	Tý	Dần	Thìn	Ngọ	Thân	Tuất	Tý	Dần	Thìn	Ngọ	Thân
13	Thiên Mã (Lộc mã) trùng với Bạch hổ: xấu	Tốt cho việc xuất hành, giao dịch, cầu tài lộc	Ngọ	Thân	Tuất	Tý	Dần	Thìn	Ngọ	Thân	Tuất	Tý	Dần	Thìn
14	Thiên tài trùng ngày Kim Quỹ Hoàng Đạo	Tốt cho việc cầu tài lộc, khai trương	Thìn	Ngọ	Thân	Tuất	Tý	Dần	Thìn	Ngọ	Thân	Tuất	Tý	Dần
15	Địa tài trùng ngày Bảo quang Hoàng đạo	Tốt cho việc cầu tài lộc, khai trương	Tỵ	Mùi	Dậu	Hợi	Sửu	Mão	Tỵ	Mùi	Dậu	Hợi	Sửu	Mão
16	Nguyệt Tài	Tốt cho việc cầu tài lộc, khai trương, xuất hành, di chuyển, giao dịch	Ngọ	Tỵ	Tỵ	Mùi	Dậu	Hợi	Ngọ	Tỵ	Tỵ	Mùi	Dậu	Hợi
17	Nguyệt Ân	Tốt mọi việc	Bính	Đinh	Canh	Kỷ	Mậu	Tân	Nhâm	Quý	Canh	Ất	Giáp	Tân
18	Nguyệt Không	Tốt cho việc làm nhà, làm gường	Nhâm	Canh	Bính	Giáp	Nhâm	Canh	Bính	Giáp	Nhâm	Canh	Bính	Giáp
19	Minh tinh (trùng với Thiên lao Hắc Đạo- xấu)	Tốt mọi việc	Thân	Tuất	Tý	Dần	Thìn	Ngọ	Thân	Tuất	Tý	Dần	Thìn	Ngọ
20	Thánh tâm	Tốt mọi việc, nhất là cầu phúc, tế tự	Hợi	Tỵ	Tý	Ngọ	Sửu	Mùi	Dần	Thân	Mão	Dậu	Thìn	Tuất
21	Ngũ phú	Tốt mọi việc	Hợi	Dần	Tỵ	Thân	Hợi	Dần	Tỵ	Thân	Hợi	Dần	Tỵ	Thân
22	Lộc khố	Tốt cho việc cầu tài, khai trương, giao dịch	Thìn	Tỵ	Ngọ	Mùi	Thân	Dậu	Tuất	Hợi	Tý	Sửu	Dần	Mão
23	Phúc Sinh	Tốt mọi việc	Dậu	Mão	Tuất	Thìn	Hợi	Tỵ	Tý	Ngọ	Sửu	Mùi	Dần	Thân
24	Cát Khánh	Tốt mọi việc	Dậu	Dần	Hợi	Thìn	Sửu	Ngọ	Mão	Thân	Tỵ	Tuất	Mùi	Tý
25	Âm Đức	Tốt mọi việc	Dậu	Mùi	Tỵ	Mão	Sửu	Hợi	Dậu	Mùi	Tỵ	Mão	Sửu	Hợi
26	U Vi tinh	Tốt mọi việc	Hợi	Thìn	Sửu	Ngọ	Mão	Thân	Tỵ	Tuất	Mùi	Tý	Dậu	Dần
27	Mãn đức tinh	Tốt mọi việc	Dần	Mùi	Thìn	Dậu	Ngọ	Hợi	Thân	Sửu	Tuất	Mão	Tý	Tỵ
28	Kính Tâm	Tốt đối với tang lễ	Mùi	Sửu	Thân	Dần	Dậu	Mão	Tuất	Thìn	Hợi	Tỵ	Tý	Ngọ
29	Tuế hợp	Tốt mọi việc	Sửu	Tý	Hợi	Tuất	Dậu	Thân	Mùi	Ngọ	Tỵ	Thìn	Mão	Dần
30	Nguyệt giải	Tốt mọi việc	Thân	Thân	Dậu	Dậu	Tuất	Tuất	Hợi	Hợi	Ngọ	Ngọ	Mùi	Mùi
31	Quan nhật	Tốt mọi việc		Mão			Ngọ			Dậu			Tý
32	Hoạt điệu	Tốt, nhưng gặp thụ tử thì xấu	Tỵ	Tuất	Mùi	Tý	Dậu	Dần	Hợi	Thìn	Sửu	Ngọ	Mão	Thân
33	Giải thần	Tốt cho việc tế tự,tố tụng, gải oan (trừ được các sao xấu)	Thân	Thân	Tuất	Tuất	Tý	Tý	Dần	Dần	Thìn	Thìn	Ngọ	Ngọ
34	Phổ hộ (Hội hộ)	Tốt mọi việc, làm phúc, giá thú, xuất hành	Thân	Dần	Dậu	Mão	Tuất	Thìn	Hợi	Tỵ	Tý	Ngọ	Sửu	Mùi
35	Ích Hậu	Tốt mọi việc, nhất là giá thú	Tý	Ngọ	Sửu	Mùi	Dần	Thân	Mão	Dậu	Thìn	Tuất	Tỵ	Hợi
36	Tục Thế	Tốt mọi việc, nhất là giá thú	Sửu	Mùi	Dần	Thân	Mão	Dậu	Thìn	Tuất	Tỵ	Hợi	Ngọ	Tý
37	Yếu yên (thiên quý)	Tốt mọi việc, nhất là giá thú	Dần	Thân	Mão	Dậu	Thìn	Tuất	Tỵ	Hợi	Ngọ	Tý	Mùi	Sửu
38	Dịch Mã	Tốt mọi việc, nhất là xuất hành	Thân	Tỵ	Dần	Hợi	Thân	Tỵ	Dần	Hợi	Thân	Tỵ	Dần	Hợi
39	Tam Hợp	Tốt mọi việc	Ngọ Tuất	Mùi Hợi	Thân Tý	Dậu Sửu	Tuất Dần	Hợi Mão	Tý Thìn	Sửu Tỵ	Dần Ngọ	Mão Mùi	Thìn Thân	Tỵ Dậu
40	Lục Hợp	Tốt mọi việc	Hợi	Tuất	Dậu	Thân	Mùi	Ngọ	Tỵ	Thìn	Mão	Dần	Sửu	Tý
41	Mẫu Thương	Tốt về cầu tài lộc, khai trương	Hợi Tý	Hợi Tý	Hợi Tý	Dần Mão	Dần Mão	Dần Mão	Thìn Sửu	Thìn Sửu	Thìn Sửu	Thân Dậu	Thân Dậu	Thân Dậu
42	Phúc hậu	Tốt về cầu tài lộc, khai trương	Dần	Dần	Dần	Tỵ	Tỵ	Tỵ	Thân	Thân	Thân	Hợi	Hợi	Hợi
43	Đại Hồng Sa	Tốt mọi việc	Tý Sửu	Tý Sửu	Tý Sửu	Thìn Tỵ	Thìn Tỵ	Thìn Tỵ	Ngọ Mùi	Ngọ Mùi	Ngọ Mùi	Thân Tuất	Thân Tuất	Thân Tuất
44	Dân nhật, thời đức	Tốt mọi việc	Ngọ	Ngọ	Ngọ	Dậu	Dậu	Dậu	Tý	Tý	Tý	Mão	Mão	Mão
45	Hoàng Ân		Tuất	Sửu	Dần	Tỵ	Dậu	Mão	Tý	Ngọ	Hợi	Thìn	Thân	Mùi
46	Thanh Long	Hoàng Đạo - Tốt mọi việc	Tý	Dần	Thìn	Ngọ	Thân	Tuất	Tý	Dần	Thìn	Ngọ	Thân	Tuất
46	Minh đường	Hoàng Đạo - Tốt mọi việc	Sửu	Mão	Tỵ	Mùi	Dậu	Hợi	Sửu	Mão	Tỵ	Mùi	Dậu	Hợi
46	Kim đường	Hoàng Đạo - Tốt mọi việc	Tỵ	Mùi	Dậu	Hợi	Sửu	Mão	Tỵ	Mùi	Dậu	Hợi	Sửu	Mão
46	Ngọc đường	Hoàng Đạo - Tốt mọi việc	Mùi	Dậu	Hợi	Sửu	Mão	Tỵ	Mùi	Dậu	Hợi	Sửu	Mão	Tỵ

Chú thích:
  (1) Thiên đức: có tài liệu khác sắp xếp theo hàng âm chi theo 2 chu kỳ, khởi từ Tỵ tháng giêng (giống như Địa tài số 15)
  (2) Nguyệt đức: có tài liệu khác xếp theo hàng chi nghịch hành khởi từ Hợi tháng Giêng (giống như Lục Hợp số 40)
(trích Tân Việt, Thiều phong. Bàn về lịch vạn niên, Văn hoá dân tộc,Hà Nội,1997
 

THÔNG THƯ

Quyển sách thông thư này dùng để xem ngày tốt, xấu, có giải nghĩa các sao tốt xấu của từng việc,

để khi xem dễ lựa chọn khỏi nhầm lẫn. Vậy cần phải biết các sao tốt của ngày đó, và làm cho được

lợi lộc, kiêng kỵ các sao xấu không nên làm chi khỏi thủ hại nay giải nghĩa và chú thích từng việc như

sau:

I.TUỔI GÌ? MẠNG GÌ?

1.Giáp tý- ất Sửu mệnh kim Vàng dưới biển

2.Bính dần- Đinh mão mệnh hoả Lửa trong lò

3.Mậu thìn- Kỷ tỵ mệnh mộc Cây rừng lớn

4.Canh Ngọ-Tân mùi mệnh thổ Đất đường lộ

5.Nhâm thân- Quý dậu mệnh kim Vàng gươm nhọn

6.Giáp tuất-Ất hợi mệnh hoả Lửa trên núi

7.Bính tý-Đinh sửu mệnh thuỷ Nước dưới sông

8.Mậu dần-Kỷ mão mệnh thổ Đất đầu thành

9.Canh thìn- Tân tỵ mệnh kim Vàng chân đèn

10.Nhâm Ngọ-Quý mùi mệnh mộc Cây dương liễu

11.Giáp thân- ất dậu mệnh thuỷ Nước trong giếng

12.Bính Tuất-Đinh Hợi mệnh thổ Đất nóc nhà

13.Mậu tý-kỷ sửu mệnh hoả Lửa sấm chớp

14.Canh dần- Tân mão mệnh mộc Cây tòng bá

15.Nhâm thìn-Quý tỵ mệnh thuỷ Nước chảy dài

16.Giáp ngọ- ất mùi mệnh kim Vàng trong cát

17.Bính dần- đinh dậu mệnh hoả Lửa dưới núi

18.Mậu tuất- kỷ hợi mệnh mộc Cây đất bằng

19.Canh tý- tân sửu mệnh thổ Đất vách nhà

20.Nhâm dần-Quý mão mệnh kim Váng lá trắng

21.Giáp thìn-ất tỵ mệnh hoả Lửa ngọn đèn

22.Bính ngọ- Đinh mùi mệnh thuỷ Nước trên trời

23.Mậu thân-Kỷ dậu mệnh thổ Đất nền chòi

24.Canh tuất- Tân hợi mệnh kim Vàng đeo tay

25.Nhâm tý- Quý sửu mệnh mộc Cây dâu

26.Giáp Dần- Ất mão mệnh thuỷ Nước khe lớn

27.Bính Thìn- Đinh Tỵ mệnh thổ Đất trong cát

28.Mậu ngọ-Kỷ mùi mệnh hoả Lửa trên núi

29.Canh thân-Tân dậu mệnh mộc Cây lựu đá

30.Nhâm Tuất- Qúy hợi mệnh thuỷ Nước biển lớn

II- CÁC SAO TỐT:

1.Thiên phúc: Nên đi nhận công tác ( việc quan) về nhà mới, lễ cúng.

2.Thiên phú: Nên làm kho tàng để chứa đựng thóc lúa đồ dùng.

3.Thiên hỷ: Nên cưới xin, đi xuất hành, nhần trầu cau ăn hỏi, mọi việc tốt

4.Thiên xá: nên lễ cầu thần, tha cho người phạm tội, kỵ sỹ săn bắn, đâm chém, chôn cất.

5.Thiên y: Nên tìm thầy chữa bệnh, bốc thuốc bệnh dược mau khỏi.

6.Nguyệt không: Nên dâng sớ trình bày công việc, đóng giường nằm, làm nhà, may màn.

7.Nguyệt tài: Nên mở cửa hàng, buôn bán, làm kho, làm bếp, xuất hành, rời chỗ ở.

8.Minh tinh: Nên đi việc quan, khiếu nại, tố tụng và dỡ mồ mả.

9.Sinh khí: Nên tu sửa, động thổ và nhận trầu cau ăn hỏi, cưới xin.

10.Giải thần: Nên giải bỏ việc kiện cáo và tha cho người phạm tội, tìm thuốc giải trừ, tắm gội.

11.Phả hộ: Nên làm việc phúc, cưới vợ, gả chồng và đi xuất hành.

12.Tục thế: nên hỏi vợ gả chồng, dựng con trưởng, nhận trầu cau ăn hỏi.

13. Ích hậu: Nên cưới hỏi, nhận trầu cau, tìm người kế tự, di chúc cho con cháu.

14. Địa tài: Nên thu nhận tiền tài, đồ vật nhập vào kho phát tài.

15.Mẫu xương: Nên làm kho tàng chứa đựng tiền của và thóc lúa, chăn nuôi, trồng trọt, thụ dưỡng

được nhiều lợi.

16.Lộc khố: Nên thu cất thóc lúa tài vật vào kho chứa đựng mọi thứ tốt.

17.Quan Nhật: Nên làm các việc lớn như thăng quan, tiến chức, tặng thưởng.

18.Dân nhật: Nên động thổ đào đắp và chữa các việc vặt, đồ dùng hàng ngày.

19.Dịch mã: Nên xuất hành, cầu y, trị bệnh.

20.Diệu xương: Nên thu nợ, mua gia súc.

Còn những sao tố đồng nghĩa như là: Thiên đức-Nguyệt đức-Thiên Đức hợp-Nguyệt đức

hợp-Thiên Quý-Thiên mã- Thiên Giải-Thiên hành, Thiên quan, Nguyệt ân, Yếu an, Dịch mã, Lục hợp,

Tam hợp, Kính Tâm, Mãn đức Tinh, Hoạt diệu, Hội hộ, U vi Tinh, Thánh Tâm, Cát Khánh, Tứ Vương,

Tuế Hợp, Đại Hồng Sa, Ngọc Đường, Minh Đức....

Nói chung là tốt nhưng gặp phải ngày xấu như: Thụ tử, Sát chủ, Tam nương sát, Nguyệt kỵ,

Dương Công kỵ, Ngày con nước thì phải kiêng mọi việc không nên làm.
(còn tiếp)